Israël in het hart van de Kerk – Jezus in het hart van Israël

Over het boek

Israël in het hart van de kerk

In november 2015 gaf Mark Kinzer vijf onvergetelijke lezingen in Nederland. Meteen was toen duidelijk dat het om heel bijzondere lezingen ging en dat ze in Nederlandse vertaling in boekvorm beschikbaar moesten komen. Er zijn vele uren gaan zitten in het maken van een goede Nederlandse vertaling van de vijf lezingen. 20 maart verscheen bij Uitgeverij Scholten 'Israël in het hart van de Kerk'. De ondertitel luist 'Jezus in het hart van Israël’. We hebben als stichting lang naar dit moment uit gezien en zijn blij dat het boek nu in de winkel ligt. U kunt het boek bestellen bij uitgeverij Scholten, scholtenuitgeverij.nl

Mark Kinzer wordt alom gezien als een van de belangrijkste messiaans-joodse theologen van dit moment. Met de vier boeken over Israël en de Kerk die sinds 2005 van zijn hand verschenen zijn heeft hij diepe indruk gemaakt. Het boek dat nu in maart uitkomt kan zonder meer een primeur worden genoemd. Het is voor het eerst dat er een boek met materiaal van Mark Kinzer in het Nederlands verschijnt. De vertaalde lezingen bieden een vlot leesbare kennismaking met het denken van deze messiaans joodse theoloog. Naast de lezingen bevat het boek tevens een lezing van Jeroen Bol over de geschiedenis van 2000 jaar messiaans jodendom en een uitgebreid interview met Mark Kinzer.

‘Israël in het hart van de Kerk’ is een gezamenlijke uitgave van de Jules Isaac Stichting en Uitgeverij Scholten. De lezingen zijn vertaald door Jeroen Bol, voorzitter van de Jules Isaac Stichting. Jeroen Bol heeft eveneens de redactie van het boek voor zijn rekening genomen.

Citaten van Mark Kinzer uit het boek

  1. Als Messias vertegenwoordigt en belichaamt Jezus het volk Israël. Als Israëls Messias zal Hij Israël naar zijn door God bepaalde bestemming brengen.
  2. In onze tijd zijn we, voor het eerst sinds vele eeuwen, getuige van een nieuw ontluiken van een herstelde voluit Joodse gemeenschap, waarin Jezus beleden wordt, de groeiende beweging van Joden die Jezus als hun Messias belijden. De uitdaging hoe te reageren op deze nieuwe realiteit is nu aan de Kerk.
  3. Ik pleit in al mijn boeken voor een Israël-christologie waarin de rol van Jezus als Messias een onverbrekelijke band tussen Hem en het Joodse volk bevestigt. Dit betekent dat de opgestane Jezus op een speciale wijze aanwezig is onder het Joodse volk.
  4. Vanuit het perspectief van Israël-christologie is Jezus degene die Joden en christenen met elkaar verbindt, want Hij is tegelijk de Koning van de joden en het Hoofd van het Lichaam van Christus.
  5. De ecclesia is in wezen bedoeld als een in vrede levende gemeenschap van Joden en heidenen die met elkaar verzoend zijn, maar zonder dat beiden hun eigen identiteit verliezen. In onze tijd hebben we voor het eerst sinds eeuwen de mogelijkheid dit inzicht terug te winnen en deze gemeenschap van Joden en niet-Joden binnen de ecclesia opnieuw tot leven te brengen.
  6. Jezus en Israël zijn niet van elkaar te scheiden. De verrezen Messias is tevens een Jood. Hij is de Koning der Joden, de Joden horen helemaal bij Hem.
  7. Het ontstaan van de messiaans-joodse beweging in onze dagen creëert een heel nieuwe en unieke kans voor de Kerk.
  • Mark Kinzer biedt de hoogste kwaliteit die er te vinden is in de bezinning op de plaats van Israël en de kerk. Dit boek plaatst Israël terecht in het hart van de kerk. Christenen zijn Kinzer veel dank verschuldigd.

    Arnold Huijgen, hoogleraar systematische theologie aan de Theologische Universiteit Apeldoorn.

  • Als uitlegger van de Schriften diept Kinzer schatten op die onze liefde voor het Woord én voor het volk van God verdiepen. Zelf heb ik destijds met rode oortjes naar deze bescheiden maar krachtige theoloog geluisterd. Met Kinzer heeft God ons echt gezegend. Laat deze zegening niet liggen maar koop en lees!

    René Maathuis, PKN-predikant in Werkendam

  • Dit boek van Mark Kinzer is een 'must have' voor iedere voorganger en predikant. En voor eenieder die het Messiaans-Joodse denken wil ontdekken of zich er verder in wil verdiepen. Mark Kinzer daagt uit en zet je aan het denken. Warm aanbevolen!

    Jaap Bönker, directeur Comité Gemeentehulp Israël- Holland.

  • Mark Kinzer is een gids die je binnenleidt in het diepste wezen van de kerk. Hij laat zien dat de trouw van God aan Zijn oogappel Israël daarin alles bepalend aanwezig is.

    Edjan Westerman, auteur van ‘de Messias leren en emeritus predikant binnen de PKN.

  • De presentie van Messiaanse Joden herinnert de kerk voortdurend aan de verbondenheid met Israël. Krijgen zij ruimte om als Joden te leven in het Lichaam van Christus? Een persoonlijk geschreven pleidooi op basis van een zorgvuldig luisteren naar de Schriften.

    Dr. Michael Mulder, , docent Nieuwe Testament en Judaïca aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn, de Christelijke Hogeschool te Ede, en verbonden aan het Centrum voor Israëlstudies

  • Paulus bad de gemeente toe, dat ze de omvang en inhoud van de liefde van Christus leert kennen ‘samen met al de heiligen’. Hij zal in het bijzonder gedacht hebben aan de eenheid van Joden en heidenen in het ene lichaam van de gemeente van Christus. Met een blinde vlek voor het Joodse volk, komt de christelijke gemeente aan deze hoogte en diepte en breedte en lengte niet toe. Na eeuwen antisemitisme en vervangingsdenken, is die zoektocht eigenlijk nog maar net begonnen en Kinzer biedt daarbij een boeiende handreiking.

    ds. Jacco Overeem, predikant van de Hervormde Gemeente te Woerden (PKN)

  • Dit is een uniek boek. Het maakt de gedachten van een van de belangrijkste joods-christelijke stemmen nu ook in de Nederlandse taal toegankelijk. Kinzer neemt een opmerkelijk standpunt in met betrekking tot urgente vragen over de relatie christenen en joden en de wijze waarop de kerk zowel één als divers kan zijn.

    Henk Bakker, hoogleraar aan de Faculteit Religie en Theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Inhoudsopgave Israël in het hart van de Kerk

I. Voorwoord7
    Mark Kinzer
II. Inleiding9
    Jeroen Bol
III. Over de Jules Isaac Stichting15
    Jeroen Bol
IV. Over de gebruikte Bijbelvertalingen19
    Jeroen Bol
1. Jezus in het hart van Israël21
    Mark Kinzer
2. Messiaans Jodendom: brug tussen de Kerk en Israël?43
    Mark Kinzer
3. Israël in de Ecclesia – Het getuigenis van de Efezebrief67
    Mark Kinzer
4. De Ecclesia: Joden en heidenen samen83
    Mark Kinzer
5. Israël naast de Ecclesia – Het getuigenis van de Romeinenbrief101
    Mark Kinzer
6. Een bilaterale kerk van christenen uit de Joden en uit de heidenen, een interview met Mark Kinzer125
7. Twintig eeuwen Messiaans Jodendom in vogelvlucht141
    Jeroen Bol
8. Epiloog167
    Jeroen Bol
Bibliografie / Aanbevolen literatuur173
Aanbevolen websites181

Aanbevelingsteksten

Mark Kinzer biedt de hoogste kwaliteit die er te vinden is in de bezinning op de plaats van Israël en de kerk. Dit boek plaatst Israël terecht in het hart van de kerk. Christenen zijn Kinzer veel dank verschuldigd.

Arnold Huijgen, hoogleraar systematische theologie aan de Theologische Universiteit Apeldoorn.

In een tijd waarin de discussie over de zogenoemde “onopgeefbare verbondenheid” weer oplaait is het belangrijk te blijven onderzoeken wat de Bijbel zegt over de relatie tussen Jodendom en christendom. Dit boek laat zien dat die relatie dieper gaat dan we lang geneigd waren te denken.

Dineke Houtman, bijzonder hoogleraar Jodendom en Joods-christelijke relatie aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Dit is een uniek boek. Het maakt de gedachten van een van de belangrijkste joods-christelijke stemmen nu ook in de Nederlandse taal toegankelijk. Kinzer neemt een opmerkelijk standpunt in met betrekking tot urgente vragen over de relatie christenen en joden en de wijze waarop de kerk zowel één als divers kan zijn.

Henk Bakker, hoogleraar aan de Faculteit Religie en Theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Paulus bad de gemeente toe, dat ze de omvang en inhoud van de liefde van Christus leert kennen ‘samen met al de heiligen’. Hij zal in het bijzonder gedacht hebben aan de eenheid van Joden en heidenen in het ene lichaam van de gemeente van Christus. Met een blinde vlek voor het Joodse volk, komt de christelijke gemeente aan deze hoogte en diepte en breedte en lengte niet toe. Na eeuwen antisemitisme en vervangingsdenken, is die zoektocht eigenlijk nog maar net begonnen en Kinzer biedt daarbij een boeiende handreiking.

ds. Jacco Overeem, predikant van de Hervormde Gemeente te Woerden (PKN)

De presentie van Messiaanse Joden herinnert de kerk voortdurend aan de verbondenheid met Israël. Krijgen zij ruimte om als Joden te leven in het Lichaam van Christus? Een persoonlijk geschreven pleidooi op basis van een zorgvuldig luisteren naar de Schriften.

Dr. Michael Mulder, docent Nieuwe Testament en Judaïca aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn, de Christelijke Hogeschool te Ede, en verbonden aan het Centrum voor Israëlstudies

Mark Kinzer is een gids die je binnenleidt in het diepste wezen van de kerk. Hij laat zien dat de trouw van God aan Zijn oogappel Israël daarin alles bepalend aanwezig is.

Edjan Westerman, auteur van ‘de Messias leren en emeritus predikant binnen de PKN.

Dit boek van Mark Kinzer is een 'must have' voor iedere voorganger en predikant. En voor eenieder die het Messiaans-Joodse denken wil ontdekken of zich er verder in wil verdiepen. Mark Kinzer daagt uit en zet je aan het denken. Warm aanbevolen!

Jaap Bönker, directeur Comité Gemeentehulp Israël- Holland

Als uitlegger van de Schriften diept Kinzer schatten op die onze liefde voor het Woord én voor het volk van God verdiepen. Zelf heb ik destijds met rode oortjes naar deze bescheiden maar krachtige theoloog geluisterd. Met Kinzer heeft God ons echt gezegend. Laat deze zegening niet liggen maar koop en lees!

Ds. René Maathuis (PKN-predikant in Werkendam)


Boekrecensie: Messiasbelijdende Joden door de eeuwen heen

Dr. Pieter Siebesma (Den Hertog)

Door: Bjorn Lous

‘Messiasbelijdende Joden door de eeuwen heen – Dr. Pieter Siebesma

Er verschijnen met enige regelmaat vernieuwende theologische studies in het Engels vanuit Messiaans-Joods (post-supersessionist) perspectief. Over de geschiedenis van het antisemitisme en van Messiaanse Joden zijn ook verschillende goede Engelstalige boeken beschikbaar, hoewel het al even geleden is dat deze geschreven zijn. Afgelopen oktober is een nieuw Nederlandstalig boek verschenen van de hand van Pieter Siebesma, een expert op het gebied van Messiaanse Joden. Zijn werk biedt een actueel en helder overzicht van de geschiedenis van Joden die Jezus hebben erkend als de langverwachte Messias. Het leest vlot en biedt allerlei interessante feiten en een origineel perspectief met veel context.

Het boek begint met een mooie beschrijving van wat precies verstaan wordt onder ‘Messiasbelijdende Joden’. Naast een discussie over de aantallen laat dit hoofdstuk meteen de complexiteit zien van dit begrip, en de worsteling met de dubbele identiteit die veel Messiaanse Joden nog steeds ervaren. Zijn ze Joods, zijn ze christen, of nog iets anders? Door de eeuwen heen is de invulling die ze aan hun Joodse en christelijke identiteit gaven ook steeds verschillend geweest. Na een schets van de historische context in vogelvlucht volgt een systematische beschrijving van concrete situaties, waarbij Siebesma de geschiedenis opdeelt in drie periodes.

Hij begint met een beschrijving van de Joodse volgelingen van Jezus in Handelingen. Interessant is de beschrijving van wat hun Joods-zijn in die tijd inhield. Vervolgens bespreekt hij de situatie binnen en buiten het land van Israël na de verwoesting van de tempel. Ook bespreekt hij mogelijke verwijzingen naar Messiaanse Joden in de Joodse geschriften zoals de Talmoed. Daarbij kiest de auteur voor de conservatieve visie, waarin elke verwijzing die mogelijk op deze groep kan slaan als zodanig uitgelegd wordt. Hij noemt overigens wel dat er verschillende meningen bestaan, maar tot een uitgebreide theologische behandeling komt het niet. Dat is ook de lijn die hij in de rest van het boek volgt. Enerzijds is dat jammer, want daardoor blijft soms onduidelijk hoe ‘Joods’ de Messiaanse Joden waren. Met name naar hun verhouding tot de Thora blijft het soms gissen. Anderzijds is dat ook de kracht van het boek, omdat het daarmee een genuanceerd en objectief overzicht biedt, dat voor christenen (en Joden) uit elke theologische richting acceptabel en van grote waarde is.

Na de behandeling van de korte eerste periode volgen de eeuwen waarin de Kerk zich zeer anti-Joods opstelde, tot met de Franse Revolutie een nieuwe tijd aanbrak. In dit deel springt de beschrijving van de invloed van de Marranen op de Reformatie in Nederland er uit als unieke bijdrage. Deze Marranen waren Spaanse en Portugese Joden die, nadat de moslims uit Spanje verdreven waren, gedwongen werden christen te worden. Velen van hen vluchtten naar Nederland, waarna de meesten hun christelijke geloof weer afzwoeren. Enkelingen kwamen tot persoonlijk geloof en sloten zich aan bij de diversiteit aan geloofsgenootschappen die in die tijd ontstonden.

De laatste tijdsperiode die besproken wordt begint in de negentiende eeuw, toen tal van zendingsorganisaties werden opgericht die zich specifiek op Joden richtten. Ook was de tijd van de emancipatie, waarin Joden volop mee mochten en gingen doen in de Europese samenlevingen. Uiteraard maken we hierin kennis met Isaac da Costa, maar ook met een aantal onbekendere tijdgenoten. Het boek sluit af met de Tweede Wereldoorlog, waarin Messiaanse Joden voor het eerst in de geschiedenis simpelweg als Joden werden beschouwd ondanks hun bekering. Tot slot maakt Siebesma nog enkele opmerkingen over de afgelopen decennia, die zich kenmerken door tal van belangrijke ontwikkelingen rondom het Joodse volk en de relatie tussen joden en christenen.

Wat het boek extra bijzonder maakt is dat het speciale aandacht heeft voor de Nederlandse context. Ook bijzonder zijn de vele persoonlijke verhalen die de verschillende hoofdstukken illustreren en ons helpen ons een voorstelling te maken bij wat het concreet betekende om in die tijd en context Messiaans Joods te zijn. Dat maakt dit beknopte, maar complete boekje een sterke en waardevolle uitgave, dat iedereen die enige interesse heeft in het onderwerp gelezen moet hebben.

EAN-code: 9789033130137 (paperback, 200 PAGINA’S), 2019


Boekrecensie: ‘De joodse Jezus’, de diepere betekenis in Zijn spreken en handelen

Gertruud Bakker (Scholtenuitgeverij)

Door: Ds. R.R. Maathuis

‘De joodse Jezus’, de diepere betekenis in Zijn spreken en handelen Gertruud Bakker (Scholtenuitgeverij)

Soms krijg je een boek in handen waarvan je denkt ‘dát boek had ik eerder willen hebben’. Na honderden preken geeft Gertruud Bakker mij nieuwe inzichten, laat zij diepere lagen in de Bijbel zien die ik graag aan de ge­meen­te had willen doorgeven. Gelukkig ben ik nog steeds in actieve dienst en kan ik haar boek dankbaar gebruiken in toekomstige preekvoorbereiding.
De auteur is joods en is op latere leeftijd tot geloof in Jezus geko­men. Voor haar is de Bijbel een studieboek waar zij iedere dag zo’n drie uur in leest. En dat betaalt zich uit! Tijdens het lezen zoekt zij woorden op en probeert zij verbanden te leg­gen. Ook zet zij haar kennis van vele theologische boeken in om bijbelgedeelten nog méér kleur en inhoud te geven. Waar het merendeel van chris­telijk Nederland een ‘christelijke Jezus’ kent, opent Bakker onze ogen (en ho­pelijk ook ons hart) voor ‘een joodse Jezus’. Na ieder hoofdstuk volgt een lijstje met belangrijke boeken waar de lezer ook zijn voordeel mee kan doen.
De auteur is overtuigd van het grote belang van de bijbel én van het feit dat het Woord van God niet maar een toevallige aaneenrijging van woorden is. Alles heeft een betekenis. Ik deel deze zienswijze volkomen. Getallen, woor­den, waar en hoe vaak deze woorden worden gebruikt: het heeft allemaal een betekenis. ‘De joodse Jezus’ laat dat duidelijk zien.
Vreemd vind ik wel dat Bakker kritiekloos allerlei vertalingen gebruikt waardoor de indruk wordt gewekt dat elke vertaling geschikt is voor persoon­lijke bijbelstudie. Door haar wordt zelfs de Bijbel in gewone taal gebruikt! Als er een vertaling is die mijlenver van de brontaal staat dan is het toch wel de Bijbel in gewone taal. En een vertaling als de Nieuwe Bijbelvertaling verduistert, door afwisselend woordgebruik voor hetzelfde hebreeuwse of griekse woord, een spoor dat de lezer al bij de bedoeling van een gedeelte zou kunnen brengen.
Nu kan ik vele prachtige vondsten van verfrissende verklaring doorgeven (de doop van Jezus, de intrigerende rode koe, het schrijven van Jezus in het zand) maar dan doe ik het boek te kort. Het boek moet echt gelézen worden. U zult verbaasd staan over de rijke betekenis en inhoud van de bijbel. Naast bepaalde vertrouwde verklaringen kán een gedeelte namelijk ook nóg een andere betekenis hebben. Met gelovige bescheidenheid geeft Bakker wel aan dat ‘haar’ betekenis niet de enige juiste zou zijn. Verschillende betekenissen naast elkaar geven de rijkdom van Gods Woord weer.
Tijdens het lezen moet u het boek wel langzaam lezen. Zelf maakte ik de fout door het boek snel te willen lezen. Nadat ik op een gegeven moment opnieuw én in een trager tempo was gaan lezen, liet het boek steeds meer schatten zien. De rijke informatie wordt in zeer gecondenseerde (ingedikte) zinnen weergegeven. Neem er dus de tijd voor! Ga als een slak door het boek opdat het vele mooie beklijft. Na ieder hoofdstuk is er aantal studievragen waardoor het gelezene persoonlijk verwerkt kan worden. Daarnaast is het boek zeer geschikt voor een leeskring in de gemeente.
Bij een (hopelijk!) tweede druk is het raadzaam het boek nog een keer op ‘foutjes’ door te vlooien. Er staan er te veel in. Volgens mij klopt zelfs de aanduiding van de op de achterflap vermelde psalm niet. Maar als u over deze ‘foutjes’ heen leest, zal uw liefde voor het onuitputtelijke en onfeilbare Woord van God alleen maar groeien.

ISBN: 978 94 92959 39 3 (paperback, 238 PAGINA’S), 2019; ook als e-book verkrijgbaar


Boekrecensie: Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism

Lionel J. Windsor ‘Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism – Christ’s Mission through Israel to the Nations’

Door: Robert Bezemer 

Lionel J. Windsor 'Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism - Christ’s Mission through Israel to the Nations'

Onderdeel van de serie New Testament after Supersessionism, J. Brian Tucker, David Rudolph, Justin Hardin (editors)

“De brieven aan Efeze en Kolosse spelen zich af in de dynamiek van Paulus’ goddelijke roeping tot zijn apostolische missie: Christus aan de volken bekend maken”. Zo leidt Windsor zijn recente studie naar de twee brieven van Paulus in. Het is de rode draad in het boek: de dynamiek waarin de apostel Paulus geroepen is om Christus aan de volken bekend te maken, en dat vanuit de relatie die er al bestaat tussen Israël en de volken. Geen evangelieprediking zonder die relatie in ogenschouw te nemen.

Het boek is theologisch stevige kost, maar leest ook heel prettig, onder andere door de heldere behandeling van passages in de brieven, en door de gerichte inleidingen aan het begin én de korte samenvattingen aan het eind van ieder hoofdstuk. Veel Griekse grondtekst wordt aangehaald, maar zonder dat dat de verhaallijn onderbreekt; wie het Grieks enigszins beheerst, zal dit als een verrijking van de exegese ervaren. Het boek besluit met een uitgebreide bibliografie, auteursindex en index van gebruikte teksten in zowel de canonieke als de apocriefe boeken.

De inleiding beschrijft een aantal theologische ontwikkelingen die voorbij het vervangingsdenken komen (zoals de bedelingenleer, Messiaans Jodendom en nieuw Paulus-onderzoek), die dit boek geïnspireerd hebben.

Alvorens Efeze en Kolossenzen inhoudelijk te behandelen, analyseert Windsor hoe de beide brieven zoal gelezen (kunnen) worden en hoe daar vaak een vervangingsgedachte achter kan zitten. Hij laat zien hoe de brieven en teksten daaruit tot op heden vaak uit hun context gelicht zijn door de specifieke missie van de apostel Paulus in de exegese buiten beschouwing te laten. Hij laat ook de ontwikkeling in het denken zien door daartegenover de theologische benadering te stellen van bijvoorbeeld Markus Barth, William Campbell en Mark Kinzer.

Het verband tussen Paulus’ missie en de relatie Israël-volken vormt de kern van het boek, al vanaf de uitleg van Ef. 1:1. Windsor gaat in op het belang van Paulus als apostel van Christus, de ‘heiligen’ aan wie hij schrijft, de zegen vanaf Ef. 1:3 met een sterke relatie naar beloften aan Israël, de dynamiek van ‘ons’ (Israël) naar ‘jullie’ (de volken) door de evangelieverkondiging, en het gebed van de apostel. In de behandeling van Ef. 2 ligt de nadruk op de cruciale rol van de evangelieverkondiging voor Christus’ werk van verzoening tussen Israël en de volken. Ook hier duidelijk onderscheid tussen ‘ons’ en ‘jullie’. Gelovigen uit de volken mogen nu ‘dichtbij’ komen dankzij Christus die onze vrede is en Zichzelf als offer gegeven heeft. Zo mogen nu ook de volken gebouwd zijn op het fundament van apostelen en profeten. Ef. 3 gaat hierop door, waarbij Windsor aandacht schenkt aan de vroege Joodse apostolische gemeenschap waarmee Paulus zich identificeert, van waaruit Gods grote verzoenende werk plaatsvindt, met Paulus als arbeider. Windsor toont aan dat in Ef. 4-6 feitelijk een ‘halacha voor de gelovigen uit de volken’ (halacha = wijze waarop Joden uiting geven aan de praktijk van het Judaïsme) wordt beschreven, ingeleid door Ef. 4:1, de oproep tot een wandel die onze roeping waardig is. Zo geven we uiting aan onze eenheid met de vroege Joodse apostolische gemeenschap van waaruit het evangelie van Christus tot de volken gekomen is. Die eenheid is fundamenteel, maar met veel ruimte voor en zegen door diversiteit, zoals blijkt uit deze hoofdstukken van Efeze. De ‘halacha voor de volken’ heeft een aantal duidelijke kenmerken, die kort worden toegelicht.

Windsor gebruikt de bevindingen van Efeze om een aantal passages in de brief aan de Kolossenzen te interpreteren. Dit is een voor de hand liggende keuze, omdat Efeze veel meer aanknopingspunten biedt dan Kolossenzen over de Joodse identiteit en de plaats van Israël in de apostolische missie naar de volken. Kolossenzen is dan ook sterker gericht op de lokale situatie, waarschijnlijk als waarschuwing tegen aantrekkelijk religieuze filosofieën van die tijd. Windsor laat een aantal tekstgedeelten in Kolossenzen de revue passeren. In positieve zin onder andere 1:12 (de erfenis van de heiligen in het licht), 1:24-29 (Paulus’ eigen apostolische taak, waarbij het geheimenis genoemd wordt, dat ook in Efeze terugkomt) en 4:10-11 (de Joodse medewerkers van Paulus). Windsor geeft een consistente interpretatie van teksten die vaak negatief naar Joden en naar de wet van Mozes zijn uitgelegd, onder andere 2:11 over de besnijdenis, 2:14 over het “handschrift dat tegen ons getuigde”, 2:16-17 over de ‘schaduw van toekomstige dingen’ en 3:11 over “niet Griek en Jood, … maar Christus is alles in allen”.

Kortom, Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism is een inspirerende studie van deze beide brieven, die voor velen nieuw licht zal werpen op vaak heel bekende Bijbelgedeelten. De ondertitel Christ’s Mission through Israel to the Nations geeft duidelijk de theologische richting aan die het boek verder uiteenzet, en die de lezer op een spoor zet dat het vervangingsdenken voorbij is.

Het goede nieuws is, dat we nog meer parels in deze lijn kunnen verwachten, want het boek maakt deel uit van de serie New Testament after Supersessionism, die bezig is te verschijnen, geschreven door verschillende Joodse en niet-Joodse auteurs. De delen over Filippenzen en over Romeinen zijn inmiddels ook verschenen en er zijn er nog 10 in aantocht, inclusief de evangeliën, veel brieven van Paulus en Hebreeën. Van harte aanbevolen!

ISBN 978-1- 4982-1906-8 (paperback), 2017; ook in hardcover en als e-book verkrijgbaar


Recommended (English) books

  • Mark S. Kinzer, ‘Postmissionary Messianic Judaism’, (Grand Rapids, 2005)
  • R. Kendall Soulen, ‘The God of Israel and Christian Theology’, (Minneapolis, 1996)
  • Mark S. Kinzer, ‘Jerusalem Crucified, Jerusalem Risen’, (Eugene, Oregon, 2018)
  • Jules Isaac, ‘Jesus and Israel’, (New York,1971)
  • Gerald McDermott, ‘Israel Matters’, (Grand Rapids, 2017)
  • Stuart Dauermann, ‘Christians and Jews together’, (Eugene, Oregon, 2009)
  • Daniel Gordis, ‘A Concise History of a Nation Reborn’, (New York, 2016)
  • David Friedman, ‘They Loved the Torah’, (Clarksville, Maryland, 2001)
  • David Rudolph & Joel Willits, editors, ‘Introduction to Messianic Judaism’, (Grand Rapids, 2013)
  • Gerhard Lohfink, ‘Jesus of Nazareth, What He wanted, Who He Was’ , (Collegeville, Minnesota, 2012)
  • Philip A. Cunningham, Joseph Sievers, Mary Boys, Hans Hermann Henrix & Jesper Svartvik, ‘Christ Jesus and the Jewish People Today’, (Grand Rapids, 2011)
  • Phyllis Goldstein, ‘A Convenient Hatred: The History of Antisemitism’, (Brookline, Massachusetts, 2012)
  • Daniel Juster, ‘Jewish Roots’ , (Pensylvania, 2013)
  • Willie James Jennings, ‘The Christian Imagination; theology and the origins of race’ (Yale, 2010)
  • Lionel J. Windsor, ‘Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism’, (Eugene, Oregon, 2017)
  • Michael Wyschogrod, ‘Abraham’s Promise; Judaism and Jewish-Christian Relations’, (Grand Rapids, 2004)
  • Carol Ritner, Stephen D. Smith, Irena Steinfeldt, editors, ‘The Holocaust and the Christian World’, (New York, 2000)
  • Adam H. Becker and Annette Yoshiko Reed, editors,’The Ways That Never Parted; Jews and Christians in Late Antiquity and the Early Middle Ages’, (Minneapolis, 2007)
  • Tikva Frymer-Kensky, David Novak, Peter Ochs, David Fox Sandmel, Michael A. Signer, editors, ‘Christianity in Jewish Terms’, (Boulder, Colorado, 2000)
  • Hugh J. Schonfield, ‘The History of Jewish Christianity; From the First to the Twentieth Century’, (London, 1936, Reprint 2009)
  • James Parkes, ‘The Conflict of the Church and the Synagogue; A study in the origins of antisemitism’ , (New York, 1961)

See also: recommended Dutch books


Boekrecensie: 12 artikelen over Israël

Kees Kant, Michael Mulder, Bernhard Reitsma e.a.

Door: Ds. R.R. Maathuis

12 artikelen over IsraëlHet deeltje ’12 artikelen over Israël’ is het vijfde deel in de serie ‘Geloven op goede gronden’ waarmee de stichting Schrift en Belijden de waarde van theologisch denken in de confessionele traditie blijvend onder de aandacht wil brengen. We mogen dankbaar zijn dat in deze reeks een deeltje is verschenen dat voluit over Israël gaat (volk, land, staat, geschiedenis, heden en toekomst). Daar is moed voor nodig omdat ‘gesprek over Israël’ in de PKN toch vaak gedoe oplevert.
Het voordeel van deze uitgave (de veelheid aan onderwerpen) is tegelijkertijd ook een nadeel. Er is breed ingezet en dus kunnen niet alle aspecten breedvoerig worden besproken. Maar misschien moet je dat ook niet willen met een boek dat bedoeld is als gespreksboek voor de gemeente. Omdat Israël toch te lang van de kerkelijke agenda is geweest, moet er een soort informatie-inhaalslag voor gemeenteleden worden gemaakt en daar is het boekje in geslaagd. Kort worden hete hangijzers bij langs gegaan.
Hoewel de gespreksvragen aan het einde van ieder hoofdstuk nuttig voor een kring kunnen zijn, heb ik toch grote aarzelingen. Het is mijn ervaring dat ieder gesprek over Israël automatisch ‘gepolitiseerd’ wordt en dat de verschillende hakken in het zand worden gezet. Om enigszins aan dit gevaar te ontkomen, zou ik het zeer waardevol hebben gevonden als de eerste twee basis hoofdstukken (Israël in het Oude en Nieuwe Testament) tot 12 hoofdstukjes waren uitgewerkt. Om iets meer in een gesprek te kunnen zeggen dan makkelijke oneliners, is meer nodig dan een korte weergave van bepaalde hangijzers.

Bestel dit boek bijvoorbeeld bij Boekencentrum Uitgevers of bij uw plaatselijke (Evangelische) boekhandel.


Boekrecensie: Israel Matters

Gerald R. McDermott

Door: Bjorn Lous 

Afgelopen jaar verscheen ‘Israel Matters’ van Gerald McDermott. Een populair-theologisch boek dat ingewikkelde vragen rondom het volk en het land Israël toegankelijk maakt voor ‘gewone’ christenen. Het is een vrij dun boekje, van zo’n 130 pagina’s, dat vlot leest (ondanks de Engelse taal) maar waarin toch alle belangrijke vragen aan de orde komen. Voor wie zich verbonden voelt met Israël, en betrokken is bij de politieke situatie in het Midden-Oosten, is Israel Matters absoluut een must. Het biedt een goede doordenking van zowel de theologische als de politieke dimensie, met diepgang, nuance, en oog voor detail.

In de inleiding neemt de schrijver je mee in zijn persoonlijke zoektocht naar de rol van Israël in het christelijke verhaal. Als traditionele Anglicaan had McDermott grote moeite met het christen-zionisme. Dat was volgens hem niet alleen onverenigbaar met het evangelie. Het gebruikte bovendien de theologie om alles goed te praten wat de staat Israël deed zonder om te kijken naar het leed van de Palestijnen. De christelijke boodschap was duidelijk. Althans dat dacht hij, totdat hij de Bijbel erbij pakte en ging letten op de details. Het resultaat van zijn studie is mooi samengevat in Israel Matters. Fijngevoelig weet hij de vinger op de zere plek te leggen als hij de anti-Joodse aspecten van de kerkgeschiedenis beschrijft, maar ook de geschiedenis van het (christen)zionisme. Het boekje begint met een genuanceerd overzicht van het christelijk denken rondom Israël door de eeuwen heen. McDermott laat daarin bijvoorbeeld zien dat de loskoppeling van land en volk veel jonger is dan vaak gedacht, en niet zonder meer samen hangt met antisemitisme. Vervolgens geeft hij helder weer wat het Nieuwe Testament daadwerkelijk zegt over de relatie tussen Israël en de gelovigen uit de volken. Van daar maakt hij de overstap naar het Oude Testament, waarin hij een onderscheid ziet tussen het verbond met Israël en de landbelofte. Het verbond met Israël is onvoorwaardelijk en eeuwig. De landbelofte, of Israël in het land mag wonen en het mag regeren, is wel voorwaardelijk, zoals in het verleden bleek uit de verschillende ballingschappen waar Israël mee te maken kreeg. Vanuit het eeuwige verbond tussen God en Israël ziet McDermott echter ook een toekomst voor de landbelofte. Zoals het onderscheid tussen Israël en de andere volken in stand blijft, zo ook het onderscheid tussen het land Israël en de rest van de wereld. Toch leidt deze conclusie bij McDermott niet tot de standaard christen-zionistische visie. Vanuit het oogpunt van gerechtigheid blijft McDermott’s betrokkenheid bij het lot van de Palestijnen groot. Dat brengt hem tot een uitzonderlijk genuanceerde vorm van zionisme, waarin verbondenheid met Israël en liefde voor gerechtigheid in balans zijn.

Wat het boek extra bijzonder maakt, is dat McDermott het niet daarbij laat. Nadat hij zijn unieke zionistische visie geformuleerd heeft trekt hij die door naar het grotere verhaal van het christendom. In de laatste twee hoofdstukken gaat hij specifiek in op wat zijn visie betekent voor hoe we als christenen ons geloof belijden, en voor de boodschap die we verkondigen. Daarmee is zionisme, of de christelijke verbondenheid met Israël, niet langer een puur politiek verhaal, maar een verhaal dat ons geloof verdiept in al zijn aspecten. En waarin ruimte blijft voor politieke terughoudendheid en voorzichtige kritiek zonder te vervallen in ogenschijnlijk antisemitisme. Een echte aanrader dus.

Bestel dit boek bijvoorbeeld op Bol.com of bij uw plaatselijke (Evangelische) boekhandel.


Boekrecensie: Zittend aan de voeten van rabbi Jezus

Ann Spangler en Lois Tverberg ‘Zittend aan de voeten van rabbi Jezus’ – Wat leerden Zijn Joodse discipelen van de Heer Jezus?

Door: Ds. R.R. Maathuis (Wer­ken­dam)

Na de boeken ‘Wandelen in het stof van rabbi Jezus’ (Lois Tverberg) en ‘Luisteren naar de taal van de Bijbel’ (Lois Tverberg en Bruce Okkema), heeft uitgeverij Toetssteen ons wederom een grote dienst bewezen door het boek ‘Zittend aan de voeten van rabbi Jezus’ uit te geven. Het boek neemt ons rijkelijk mee in de joodse achtergronden van de evangeliën. Na het lezen van dit boek hebben bepaalde gebeurtenissen, gebruiken en woorden een diepere lading én betekenis gekregen.
Het boek heeft -op het eerste gezicht- een onhandig formaat maar de hoge ‘wapperfactor’ maakt heel veel goed. Het boek ligt namelijk heel prettig in de hand en daardoor blijf je -hoe vreemd het moge klinken- door­lezen. Lezend word je ook gewoon meegenomen door de aangename schrijf­stijl. Het is als­of de auteurs in gesprek met je zijn. Zonder overdrijving kan ik zeggen dat je aan hun lippen hangt. Kortom: het is een prachtig boek mét een prach­­tige inhoud die ons de boodschap van rabbi Jezus dieper doet verstaan.
Uit de grote hoeveelheid beschikbare voorbeelden noem ik u een voor­beeld. De auteurs staan stil bij de term ‘Messias’, ‘Gezalfde’. Wat ik mij nog nooit had gerealiseerd, is dat de zalfolie, waarmee een koning werd ge­zalfd, een bepaalde geur afgaf die lange tijd rond een koning ‘hing’. Als Jezus door Maria met kostbare nardusolie wordt gezalfd, is deze geur niet meteen weg. Waar Hij kwam, hing die kost­bare en koninklijke geur om Hem heen. Men kon weten dat Hij ‘de Gezalfde, de Ko­ning’ was. Het boek kent vele van deze eye­ope­ners. Lezend zult u versteld staan van de enorme diepte van het Woord van God.

Tot nu toe heb ik alleen maar positieve zaken genoemd maar het is na­tuur­lijk geen perfect boek. Het zou goed zijn als een corrector, voor een on­getwijfeld tweede druk, door de tekst heen gaat. Enkele voorbeelden. Het Engels is goed terug te vinden in een zin op pagina 38 die begint met ‘In andere woorden (…)’. Op pagina 57 wordt Elia in plaats van Elisa genoemd. Op pagina 88, tweede alinea wordt, in plaats van een enkelvoud, een meervoud gebruikt. Pagina 123 ‘Op en bepaald moment’. Op pagina 111 wordt het woordje ‘er’ een keer teveel gebruikt. In de zin op pagina 140 ‘Bovendien gaf God hen voedings­voorschriften’ moet ‘hen’ door ‘hun’ worden vervangen. Het is misschien flauw om deze onzorgvuldigheden te benoemen maar ik vind het gewoon jammer dat zo’n heerlijk boek door deze foutjes wordt ontsierd.
Een ander minpunt is het herhalen van de misvatting dat Pinksteren ‘de geboorte van de christelijke kerk’ is (hoofdstuk 9). Natuurlijk, door de Heilige Geest gaat het Evangelie over de grenzen van het joodse land de wereld in en kunnen heidenen tot het geloof in de Messias komen. Maar ‘Sjavoeot’ in Handelingen 2 (Pinksteren) laat in de eerste plaats zien wat het nieuwe ver­bond met Israël inhoudt. Nadat Jezus in Lucas 22 over het nieuwe verbond in Zijn bloed heeft gesproken, wordt met Pinksteren zichtbaar wat dat nieuwe verbond belooft: de wet van God wordt in de harten van Israël geschre­ven en zo klaar­gemaakt om in het volmaakte Be­loof­de Land, in het Ko­ninkrijk te leven.

Als u de auteur Lois Tverberg niet kent, doet u echt geen miskoop als u, naast ‘Zittend aan de voeten van rabbi Jezus’, ook meteen de andere twee boeken koopt! Zelf kijk ik uit naar de vertaling van het nog te verschijnen boek ‘Reading the bible with rabbi Jesus.


Boekrecensie: Totdat …

ds. Willem J.J. Glashouwer ‘Totdat … veertien profetische vergezichten’

Door: Ds. R.R. Maathuis (Wer­ken­dam)

In korte tijd zijn van de hand van dominee Willem Glashouwer twee boek­­jes over ‘de toekomst’ verschenen. ‘De tekenen der tijden’ en ‘Totdat…’. Hoewel beide uitgaven bij elkaar horen, kunnen ze ook los van elkaar worden gelezen. Dat is een pluspunt: twee afzonderlijke publicaties die het bijbelse zicht op de wer­kelijkheid én toekomst verdiepen. Er is echter ook een groot minpunt. Om het mo­gelijk te maken dat de uitgaven los van elkaar gelezen kunnen worden, wordt dezelfde informatie in beide boeken herhaald. En dan bedoel ik niet een enkel feit dat herhaald wordt, nee, hele citaten uit ‘De tekenen der tijden’ ver­schijnen in ‘Totdat…’. Voeg hierbij de (soms zeer) uitge­breide Schriftcitaten én de koper van ‘Totdat…’ kan zich bekocht voelen. De wel­willende lezer kan echter wel een meerwaarde van het ene boek boven het andere boek vinden.
Naar mijn inschatting vermeldt Glashouwer vooral in het boek ‘De teke­nen der tijden’ veel feiten. Bijvoorbeeld het feit dat Jeruzalem in het Oude Tes­ta­ment 667 keer met name wordt genoemd en in het Nieuwe Testament 144 keer. In de Koran wordt Jeruzalem geen enkele keer genoemd. Bij de be­wering dat Jeruzalem even belangrijk in het Jodendom is als in de Islam kun je dan vraagtekens plaatsen. En zo zijn er meerdere hedendaagse én bijbelse fei­ten te noemen.
Het noemen en herhalen van feiten is in onze tijd van emobericht­geving, ‘alterna­tieve feiten’ en ‘fake news’ geen overbodige luxe. Volgens het blad ‘Israël today’ (mei 2017) is de wereld nauwelijks geïnteresseerd in de waarheid rond Israël. ‘Gevoelens voeren de boventoon en bepalen wie er gelijk heeft, los van de waarheid en de feiten’. Palestijnen zeggen: ‘we hebben niets aan feiten, we hebben slechts het medelijden van het Westen nodig. Dat is voldoende om jullie te verslaan’.

De meerwaarde van ‘Todat…’ zit duidelijk in het noemen, uitleggen en ver­werken van veertien profetische vergezichten. Het woordje ‘totdat’ in deze profetische vergezichten geeft aan én onderstreept dat de wereldge­schie­denis niet maar dóór blijft gaan. God heeft er een grens aan gesteld. Onze tijd gaat maar niet eindeloos door. Nee, er is een ‘totdat’. Na ieder hoofdstuk be­paalt Glashouwer ons bij deze bijbelse waarheid. Steeds sluit hij af met ‘Het goddelijk ‘TOTDAT’ staat er garant voor’. Het hele boek is, door uitleg en toe­passing, één grote aansporing om met groot verlangen uit te zien naar het han­delen van God in de toekomst. Lees het boek én zie uit!


Boekrecensie: ‘De tekenen der tijden’

ds. Willem J.J. Glashouwer ‘De tekenen der tijden’, op weg naar de toekomst in bijbels perspectief

Door: Ds. R.R. Maathuis (Wer­ken­dam)

Omslag ‘De tekenen der tijden’, op weg naar de toekomst in bijbels perspectiefWéér een boekje over ‘de eindtijd’! Er is al zoveel over geschreven, waar­om nu weer een uitgave over een onderwerp waar christenen over verdeeld zijn? Ik kan u geruststellen. Glashouwer verliest zich niet in allerlei diepzinnige eind­tijdscenario’s. Natuurlijk heeft ook hij een bepaalde mening over onder­werpen die niet door andere theologen wordt onderschreven (bijvoorbeeld zijn uitleg van Openbaring 20). Maar doordat Glashouwer geen geharnaste woor­den gebruikt die iedere andere uitleg bij voorbaat ‘verkeerd’ vindt, is dat niet storend. Heel bescheiden legt hij de Schriften uit. Op pagina 45 schrijft hij het vol­gende over ‘eind­tijdschema’s’: ‘Wég met de schema’s en terug naar het Woord! We moe­ten weer eenvoudig het Woord van God lezen en bidden om verlich­ting door de Heilige Geest. Niet hoogmoedig, alsof wij het allemaal weten en het keurig op een rijtje hebben staan, maar nederig, telkens tot cor­rectie bereid’. Heerlijk, zo’n ingetogen opstelling! Een grote winst voor het boek.
Voor mij ligt een nog grotere winst in de duidelijke plaatsing van Israël in het heilsplan van God met deze wereld. Natuurlijk kun je van een voorzitter van ‘Chris­tians for Israël International’ niet anders verwachten, maar het opent ogen (en ho­pelijk harten) voor een thema dat in de christelijke theologie eeuwen­­lang (bewust) over het hoofd is gezien. Het inwisselen van Israël voor de kerk (vervangingsdenken) heeft zo grondig plaatsgevonden dat we ons daar helaas niet zomaar aan kunnen ontworstelen.
Dát zo’n ontworsteling dringend noodzakelijk is, verwoordt Glashouwer -bijvoorbeeld- in hoofdstuk 29. Hij schrijft daar over de stemming in de Algeme­ne Vergadering van de Verenigde Naties over het toekennen van de status van waarnemer aan ‘de Palestijnse staat’. Dit was mogelijk door een zeer ruime meerderheid (136 voor, 9 tegen, 41 onthoudingen) . Volgens Glashouwer is dit niet zomaar een uitslag en we gaan over tot de orde van de dag. Nee, de uit­slag is een klap in het ge­zicht van de heilige God! Men vergrijpt zich -direct of in­direct- aan Zijn eerst­geboren zoon Israël, aan Zijn volk. En dat zal niet zonder gevolgen blijven. Christenen worden opgeroepen voor kerken en overheden te bidden opdat de geestelijke blindheid verdwijnt en men Israël als volk van God gaat zegenen.
Meerdere voorbeelden zijn door het hele boek aan te wijzen én tonen in alle duidelijkheid de noodzaak van een bekering tot de God van Israël en tot haar Messias opdat ons denken over Israël op een Bijbelse manier wordt ge­vormd én niet door de journalistieke waan van de dag. Wat er in het Midden-Oosten gebeurt, is ons in de bijbel getekend, dát maakt Glas­houwer duidelijk. En in de huidige mondiale verwarring is dat een heilzame zaak.

Het boek(je) is in 52 bondige hoofdstukjes (meestal twee korte bladzij­den mét bijbeltekst) ingedeeld. Dat leest heel prettig. Maar als je de hoofd­stuk­ken achter elkaar leest, valt de herhaling op en dat werkt dan storend. Het bes­te is wellicht om wekelijks een hoofdstukje te lezen. Gebruik de week om de tekst met je mee te laten lopen (lees het hoofdstukje desnoods een paar keer per week) opdat de geestelijk rijkdom werkelijk beklijft.