Boekrecensie: Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism

Lionel J. Windsor ‘Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism – Christ’s Mission through Israel to the Nations’

Door: Robert Bezemer 

Lionel J. Windsor 'Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism - Christ’s Mission through Israel to the Nations'

Onderdeel van de serie New Testament after Supersessionism, J. Brian Tucker, David Rudolph, Justin Hardin (editors)

“De brieven aan Efeze en Kolosse spelen zich af in de dynamiek van Paulus’ goddelijke roeping tot zijn apostolische missie: Christus aan de volken bekend maken”. Zo leidt Windsor zijn recente studie naar de twee brieven van Paulus in. Het is de rode draad in het boek: de dynamiek waarin de apostel Paulus geroepen is om Christus aan de volken bekend te maken, en dat vanuit de relatie die er al bestaat tussen Israël en de volken. Geen evangelieprediking zonder die relatie in ogenschouw te nemen.

Het boek is theologisch stevige kost, maar leest ook heel prettig, onder andere door de heldere behandeling van passages in de brieven, en door de gerichte inleidingen aan het begin én de korte samenvattingen aan het eind van ieder hoofdstuk. Veel Griekse grondtekst wordt aangehaald, maar zonder dat dat de verhaallijn onderbreekt; wie het Grieks enigszins beheerst, zal dit als een verrijking van de exegese ervaren. Het boek besluit met een uitgebreide bibliografie, auteursindex en index van gebruikte teksten in zowel de canonieke als de apocriefe boeken.

De inleiding beschrijft een aantal theologische ontwikkelingen die voorbij het vervangingsdenken komen (zoals de bedelingenleer, Messiaans Jodendom en nieuw Paulus-onderzoek), die dit boek geïnspireerd hebben.

Alvorens Efeze en Kolossenzen inhoudelijk te behandelen, analyseert Windsor hoe de beide brieven zoal gelezen (kunnen) worden en hoe daar vaak een vervangingsgedachte achter kan zitten. Hij laat zien hoe de brieven en teksten daaruit tot op heden vaak uit hun context gelicht zijn door de specifieke missie van de apostel Paulus in de exegese buiten beschouwing te laten. Hij laat ook de ontwikkeling in het denken zien door daartegenover de theologische benadering te stellen van bijvoorbeeld Markus Barth, William Campbell en Mark Kinzer.

Het verband tussen Paulus’ missie en de relatie Israël-volken vormt de kern van het boek, al vanaf de uitleg van Ef. 1:1. Windsor gaat in op het belang van Paulus als apostel van Christus, de ‘heiligen’ aan wie hij schrijft, de zegen vanaf Ef. 1:3 met een sterke relatie naar beloften aan Israël, de dynamiek van ‘ons’ (Israël) naar ‘jullie’ (de volken) door de evangelieverkondiging, en het gebed van de apostel. In de behandeling van Ef. 2 ligt de nadruk op de cruciale rol van de evangelieverkondiging voor Christus’ werk van verzoening tussen Israël en de volken. Ook hier duidelijk onderscheid tussen ‘ons’ en ‘jullie’. Gelovigen uit de volken mogen nu ‘dichtbij’ komen dankzij Christus die onze vrede is en Zichzelf als offer gegeven heeft. Zo mogen nu ook de volken gebouwd zijn op het fundament van apostelen en profeten. Ef. 3 gaat hierop door, waarbij Windsor aandacht schenkt aan de vroege Joodse apostolische gemeenschap waarmee Paulus zich identificeert, van waaruit Gods grote verzoenende werk plaatsvindt, met Paulus als arbeider. Windsor toont aan dat in Ef. 4-6 feitelijk een ‘halacha voor de gelovigen uit de volken’ (halacha = wijze waarop Joden uiting geven aan de praktijk van het Judaïsme) wordt beschreven, ingeleid door Ef. 4:1, de oproep tot een wandel die onze roeping waardig is. Zo geven we uiting aan onze eenheid met de vroege Joodse apostolische gemeenschap van waaruit het evangelie van Christus tot de volken gekomen is. Die eenheid is fundamenteel, maar met veel ruimte voor en zegen door diversiteit, zoals blijkt uit deze hoofdstukken van Efeze. De ‘halacha voor de volken’ heeft een aantal duidelijke kenmerken, die kort worden toegelicht.

Windsor gebruikt de bevindingen van Efeze om een aantal passages in de brief aan de Kolossenzen te interpreteren. Dit is een voor de hand liggende keuze, omdat Efeze veel meer aanknopingspunten biedt dan Kolossenzen over de Joodse identiteit en de plaats van Israël in de apostolische missie naar de volken. Kolossenzen is dan ook sterker gericht op de lokale situatie, waarschijnlijk als waarschuwing tegen aantrekkelijk religieuze filosofieën van die tijd. Windsor laat een aantal tekstgedeelten in Kolossenzen de revue passeren. In positieve zin onder andere 1:12 (de erfenis van de heiligen in het licht), 1:24-29 (Paulus’ eigen apostolische taak, waarbij het geheimenis genoemd wordt, dat ook in Efeze terugkomt) en 4:10-11 (de Joodse medewerkers van Paulus). Windsor geeft een consistente interpretatie van teksten die vaak negatief naar Joden en naar de wet van Mozes zijn uitgelegd, onder andere 2:11 over de besnijdenis, 2:14 over het “handschrift dat tegen ons getuigde”, 2:16-17 over de ‘schaduw van toekomstige dingen’ en 3:11 over “niet Griek en Jood, … maar Christus is alles in allen”.

Kortom, Reading Ephesians & Colossians after Supersessionism is een inspirerende studie van deze beide brieven, die voor velen nieuw licht zal werpen op vaak heel bekende Bijbelgedeelten. De ondertitel Christ’s Mission through Israel to the Nations geeft duidelijk de theologische richting aan die het boek verder uiteenzet, en die de lezer op een spoor zet dat het vervangingsdenken voorbij is.

Het goede nieuws is, dat we nog meer parels in deze lijn kunnen verwachten, want het boek maakt deel uit van de serie New Testament after Supersessionism, die bezig is te verschijnen, geschreven door verschillende Joodse en niet-Joodse auteurs. De delen over Filippenzen en over Romeinen zijn inmiddels ook verschenen en er zijn er nog 10 in aantocht, inclusief de evangeliën, veel brieven van Paulus en Hebreeën. Van harte aanbevolen!

SBN 978-1- 4982-1906-8 (paperback), 2017; ook in hardcover en als e-book verkrijgbaar


Boekrecensie: 12 artikelen over Israël

Kees Kant, Michael Mulder, Bernhard Reitsma e.a.

Door: Ds. R.R. Maathuis

12 artikelen over IsraëlHet deeltje ’12 artikelen over Israël’ is het vijfde deel in de serie ‘Geloven op goede gronden’ waarmee de stichting Schrift en Belijden de waarde van theologisch denken in de confessionele traditie blijvend onder de aandacht wil brengen. We mogen dankbaar zijn dat in deze reeks een deeltje is verschenen dat voluit over Israël gaat (volk, land, staat, geschiedenis, heden en toekomst). Daar is moed voor nodig omdat ‘gesprek over Israël’ in de PKN toch vaak gedoe oplevert.
Het voordeel van deze uitgave (de veelheid aan onderwerpen) is tegelijkertijd ook een nadeel. Er is breed ingezet en dus kunnen niet alle aspecten breedvoerig worden besproken. Maar misschien moet je dat ook niet willen met een boek dat bedoeld is als gespreksboek voor de gemeente. Omdat Israël toch te lang van de kerkelijke agenda is geweest, moet er een soort informatie-inhaalslag voor gemeenteleden worden gemaakt en daar is het boekje in geslaagd. Kort worden hete hangijzers bij langs gegaan.
Hoewel de gespreksvragen aan het einde van ieder hoofdstuk nuttig voor een kring kunnen zijn, heb ik toch grote aarzelingen. Het is mijn ervaring dat ieder gesprek over Israël automatisch ‘gepolitiseerd’ wordt en dat de verschillende hakken in het zand worden gezet. Om enigszins aan dit gevaar te ontkomen, zou ik het zeer waardevol hebben gevonden als de eerste twee basis hoofdstukken (Israël in het Oude en Nieuwe Testament) tot 12 hoofdstukjes waren uitgewerkt. Om iets meer in een gesprek te kunnen zeggen dan makkelijke oneliners, is meer nodig dan een korte weergave van bepaalde hangijzers.

Bestel dit boek bijvoorbeeld bij Boekencentrum Uitgevers of bij uw plaatselijke (Evangelische) boekhandel.


Boekrecensie: Israel Matters

Gerald R. McDermott

Door: Bjorn Lous 

Afgelopen jaar verscheen ‘Israel Matters’ van Gerald McDermott. Een populair-theologisch boek dat ingewikkelde vragen rondom het volk en het land Israël toegankelijk maakt voor ‘gewone’ christenen. Het is een vrij dun boekje, van zo’n 130 pagina’s, dat vlot leest (ondanks de Engelse taal) maar waarin toch alle belangrijke vragen aan de orde komen. Voor wie zich verbonden voelt met Israël, en betrokken is bij de politieke situatie in het Midden-Oosten, is Israel Matters absoluut een must. Het biedt een goede doordenking van zowel de theologische als de politieke dimensie, met diepgang, nuance, en oog voor detail.

In de inleiding neemt de schrijver je mee in zijn persoonlijke zoektocht naar de rol van Israël in het christelijke verhaal. Als traditionele Anglicaan had McDermott grote moeite met het christen-zionisme. Dat was volgens hem niet alleen onverenigbaar met het evangelie. Het gebruikte bovendien de theologie om alles goed te praten wat de staat Israël deed zonder om te kijken naar het leed van de Palestijnen. De christelijke boodschap was duidelijk. Althans dat dacht hij, totdat hij de Bijbel erbij pakte en ging letten op de details. Het resultaat van zijn studie is mooi samengevat in Israel Matters. Fijngevoelig weet hij de vinger op de zere plek te leggen als hij de anti-Joodse aspecten van de kerkgeschiedenis beschrijft, maar ook de geschiedenis van het (christen)zionisme. Het boekje begint met een genuanceerd overzicht van het christelijk denken rondom Israël door de eeuwen heen. McDermott laat daarin bijvoorbeeld zien dat de loskoppeling van land en volk veel jonger is dan vaak gedacht, en niet zonder meer samen hangt met antisemitisme. Vervolgens geeft hij helder weer wat het Nieuwe Testament daadwerkelijk zegt over de relatie tussen Israël en de gelovigen uit de volken. Van daar maakt hij de overstap naar het Oude Testament, waarin hij een onderscheid ziet tussen het verbond met Israël en de landbelofte. Het verbond met Israël is onvoorwaardelijk en eeuwig. De landbelofte, of Israël in het land mag wonen en het mag regeren, is wel voorwaardelijk, zoals in het verleden bleek uit de verschillende ballingschappen waar Israël mee te maken kreeg. Vanuit het eeuwige verbond tussen God en Israël ziet McDermott echter ook een toekomst voor de landbelofte. Zoals het onderscheid tussen Israël en de andere volken in stand blijft, zo ook het onderscheid tussen het land Israël en de rest van de wereld. Toch leidt deze conclusie bij McDermott niet tot de standaard christen-zionistische visie. Vanuit het oogpunt van gerechtigheid blijft McDermott’s betrokkenheid bij het lot van de Palestijnen groot. Dat brengt hem tot een uitzonderlijk genuanceerde vorm van zionisme, waarin verbondenheid met Israël en liefde voor gerechtigheid in balans zijn.

Wat het boek extra bijzonder maakt, is dat McDermott het niet daarbij laat. Nadat hij zijn unieke zionistische visie geformuleerd heeft trekt hij die door naar het grotere verhaal van het christendom. In de laatste twee hoofdstukken gaat hij specifiek in op wat zijn visie betekent voor hoe we als christenen ons geloof belijden, en voor de boodschap die we verkondigen. Daarmee is zionisme, of de christelijke verbondenheid met Israël, niet langer een puur politiek verhaal, maar een verhaal dat ons geloof verdiept in al zijn aspecten. En waarin ruimte blijft voor politieke terughoudendheid en voorzichtige kritiek zonder te vervallen in ogenschijnlijk antisemitisme. Een echte aanrader dus.

Bestel dit boek bijvoorbeeld op Bol.com of bij uw plaatselijke (Evangelische) boekhandel.


Aanbevolen boek: To the Ends of the Earth

How the First Followers of Yeshua Transformed the Ancient World

door Dr. Jeffrey L. Seif

Omslag: How the First Followers of Yeshua Transformed the Ancient WorldDr. Jeffrey Seif is een Amerikaanse Messiaanse Jood die een flinke staat van dienst heeft opgebouwd als bijbelleraar en theoloog. Van zijn hand verschenen eerder al de nodige boeken. Dit boek dateert van 2012. Ik vermoed dat het een van de belangrijkste boeken is die hij geschreven heeft tot nu toe. Voorin het boek staan maar liefst twaalf aanbevelingen van vooral Messiaans Joodse rabbi’s en theologen, waaronder een van Mark Kinzer. Het is geen dik boek, 150 pagina’s. Maar het staat boordevol razend boeiende informatie over het grote aandeel dat Messiaanse Joden hebben gehad in het ontstaan van de Kerk. Seif maakt aan de hand van allerlei historisch materiaal en oude geschriften duidelijk dat de kerk de eerste drie eeuwen nog lang een sterk Joods karakter heeft behouden. Het leest bijna als een historische detective. Seif maakt op basis van uitgebreide en indrukwekkende research inzichtelijk en aannemelijk dat het aandeel van Messiaanse Joden in de kerk van de eerste drie eeuwen vele malen groter is geweest dan meestal wordt aangenomen. Ik heb het boek met grote belangstelling gelezen en kan het iedereen die meer wil weten over de Joodse wortels van het christendom en de ontstaansgeschiedenis van de vroege kerk zeer aanbevelen. Het boek is in het Engels geschreven, er is nog geen Nederlandse vertaling.

Bestel dit boek bijvoorbeeld op Bol.com of bij uw plaatselijke (Evangelische) boekhandel.